Góc học cho trẻ: cỡ bàn ghế theo chiều cao, và phần an toàn

Góc học của trẻ hay được mua theo bộ và theo mẫu đẹp. Nhưng thứ quyết định trẻ ngồi được bao lâu và có đau lưng đau cổ không lại là mấy con số rất cụ thể — và chúng đổi theo chiều cao của đứa trẻ, không theo tuổi.

Đo theo chiều cao, không theo tuổi

Hai đứa cùng tuổi có thể chênh nhau cả chục centimét, nên bảng theo tuổi chỉ để tham khảo. Cách đo đúng tư thế thì đơn giản, làm ngay tại nhà:

Cho trẻ ngồi lên ghế, lưng tựa vào lưng ghế. Rồi kiểm ba chỗ:

Bàn chân đặt phẳng trên sàn, không lơ lửng. Chân lơ lửng làm trẻ ngọ nguậy liên tục và tì mạnh vào mép ghế.

Đầu gối gập khoảng vuông góc, đùi song song sàn.

Khuỷu tay gập khoảng vuông góc khi tay đặt lên mặt bàn, vai thả lỏng. Vai bị nhô lên nghĩa là bàn cao; phải chúi người xuống nghĩa là bàn thấp.

Ba dấu hiệu này quan trọng hơn mọi con số trong bảng, vì chúng đo trên chính đứa trẻ.

Khi bàn ghế không vừa: chỉnh trước, mua sau

Không cần đổi bộ mới ngay. Mấy cách rẻ mà hiệu quả:

Ghế cao quá, chân lơ lửng — kê một bục dưới chân. Chồng sách, một thùng chắc, hoặc bục kê bán sẵn. Đây là thứ đổi rõ nhất mà tốn ít nhất.

Ghế thấp quá — thêm đệm ngồi chắc, và kiểm lại chiều cao khuỷu tay.

Bàn cao quá — nâng ghế rồi kê chân, thay vì hạ bàn.

Bàn quá sâu khiến trẻ phải chồm tới — kéo ghế sát vào và để thứ hay dùng gần tầm tay.

Và nhớ đo lại mỗi vài tháng. Trẻ cao nhanh, và bộ bàn ghế vừa hồi đầu năm thì cuối năm đã chật. Bàn ghế chỉnh được độ cao đáng tiền hơn bộ đẹp cố định, vì nó theo được vài năm.

Ánh sáng: hai nguồn, không phải một

Ánh sáng chung của phòng cộng với đèn bàn. Chỉ có đèn bàn trong phòng tối thì mắt phải liên tục điều tiết giữa vùng sáng và vùng tối xung quanh, mỏi nhanh hơn.

Đèn bàn đặt phía đối diện tay viết — trẻ thuận tay phải thì đèn bên trái, và ngược lại. Đặt cùng bên tay viết thì bàn tay đổ bóng ngay lên chỗ đang viết.

Ánh sáng tự nhiên tới từ bên cạnh là tốt nhất. Kê bàn quay mặt thẳng ra cửa sổ thì chói; quay lưng ra cửa sổ thì bóng mình đổ lên bàn và màn hình bị phản.

Đèn không chiếu thẳng vào mắt — nhìn từ chỗ ngồi của trẻ không được thấy bóng đèn trần trụi.

Với màn hình: đặt ngang hoặc hơi thấp hơn tầm mắt, cách khoảng một sải tay, và để trẻ nghỉ mắt nhìn ra xa vài chục giây sau mỗi quãng học.

An toàn: phần quan trọng nhất và hay bị bỏ

Neo kệ và tủ cao vào tường. Đây là việc số một. Trẻ trèo lên kệ, kéo ngăn kéo ra làm đòn bẩy, hoặc bám vào để đứng dậy — và kệ đổ đè lên trẻ là tai nạn nặng đã xảy ra nhiều. Vài con vít và một thanh neo, bán sẵn và rẻ.

Ngăn kéo có chốt chặn để không kéo tuột hẳn ra ngoài rơi vào chân.

Ổ cắm và dây. Dây sạc, dây đèn, dây máy tính không được vắt ngang lối đi hay thõng xuống chỗ trẻ với tới. Dùng nẹp hoặc kẹp gom dây. Ổ cắm không dùng ở tầm thấp thì có nắp che, nhất là nhà có trẻ nhỏ hơn.

Không kê bàn sát cửa sổ nếu cửa sổ mở được và ở tầng cao — bàn thành bậc để trèo. Cửa sổ tầng cao nên có chốt hạn chế độ mở hoặc lưới an toàn.

Dây rèm buộc gọn lên cao, ngoài tầm với. Dây rèm thõng là rủi ro thắt cổ với trẻ nhỏ, và bàn kê cạnh cửa sổ đưa trẻ tới gần chúng.

Cạnh bàn sắc thì dán nẹp bo góc, nhất là bàn kính.

Đèn bàn nóng — loại bóng sợi đốt nóng thật; chọn loại mát hơn hoặc có chụp.

Đặt góc học ở đâu trong nhà

Không phải nhà nào cũng có phòng riêng cho trẻ, và chỗ đặt bàn ảnh hưởng nhiều hơn người ta nghĩ.

Trong phòng ngủ của trẻ — yên nhất, nhưng với trẻ nhỏ thì người lớn khó để mắt, và bàn học cạnh giường dễ thành chỗ nằm hơn chỗ ngồi.

Ở góc phòng khách hoặc phòng sinh hoạt chung — người lớn tiện quan sát và hỗ trợ, nhưng phải xử được tiếng tivi và người qua lại. Nếu chọn cách này thì đặt bàn quay lưng vào tường, mặt hướng vào một góc yên, và thống nhất trong nhà giờ nào thì nhỏ tiếng.

Gần bếp — tiện cho cha mẹ vừa làm vừa trông với trẻ nhỏ, nhưng có mùi, có tiếng, và có bếp nóng gần tầm với. Nếu dùng thì đặt cách khu nấu một khoảng rõ ràng.

Hai điều nên tránh ở mọi phương án: bàn ngay lối đi chính — ai qua cũng cắt ngang; và bàn quay mặt ra chỗ có tivi hoặc màn hình khác đang bật.

Với trẻ lớn hơn thì để trẻ chọn trong hai ba chỗ bạn thấy ổn — được chọn thì trẻ chịu dùng hơn.

Theo trẻ lớn lên: điều chỉnh gì

Một góc học dùng được nhiều năm thì phải đổi theo, và mỗi giai đoạn cần thứ khác nhau.

Trẻ mới đi học — cần bàn thấp vừa tầm, chỗ để bút màu và giấy khổ lớn, và người lớn ngồi cạnh được. Quãng tập trung ngắn nên bàn không cần lớn.

Trẻ cấp hai — cần chỗ để sách vở nhiều hơn và mặt bàn rộng hơn vì bắt đầu mở cùng lúc nhiều thứ. Đây cũng là lúc nên có ghế chỉnh được độ cao.

Trẻ lớn — thêm màn hình, thêm nhu cầu riêng tư, và nhu cầu tự sắp xếp góc của mình. Lúc này việc của người lớn nghiêng về phần an toàn điện và phần nhịp nghỉ, còn cách bày thì để trẻ quyết.

Ở mọi giai đoạn, đo lại ba chỗ tư thế — chân, gối, khuỷu tay — vài tháng một lần. Nó mất hai phút và bắt được chuyện bàn ghế đã chật.

Bố trí cho dễ học, không phải cho đẹp ảnh

Mặt bàn trống. Chỉ thứ đang dùng. Đồ trang trí, đồ chơi, màn hình phụ đều là thứ mắt trẻ sẽ bám theo.

Chỗ để cặp và sách ngay cạnh bàn — không phải ở phòng khác. Cất đồ dễ thì trẻ mới cất.

Một chỗ cho đồ dùng hằng ngày: bút, thước, giấy nháp. Mất thời gian đi tìm là mất luôn đà làm bài.

Điện thoại để ngoài tầm mắt trong lúc học — chuyện này khó nhưng nó là yếu tố lớn nhất trong nhóm phân tâm.

Và hỏi trẻ trước khi sắp. Đứa trẻ biết mình hay bị vướng ở đâu, và góc do nó tham gia sắp thì nó chịu ngồi hơn.

Ngồi bao lâu thì nghỉ

Trẻ càng nhỏ thì quãng tập trung càng ngắn, và ép ngồi lâu thường phản tác dụng.

Cách làm hợp lý là chia thành quãng ngắn có nghỉ giữa, và cho trẻ đứng dậy vận động trong lúc nghỉ chứ không đổi sang màn hình khác.

Dấu hiệu cần nghỉ: trẻ bắt đầu ngọ nguậy, tì cằm lên tay, nằm bò ra bàn, dụi mắt. Đó là cơ thể báo, không phải lười.

Còn nếu trẻ thường xuyên kêu đau đầu, mỏi mắt, hay nheo mắt khi nhìn xa thì nên cho đi khám mắt — đổi bàn ghế không giải quyết được chuyện đó, và phát hiện sớm thì tốt hơn nhiều.

Tóm lại

Đo theo chiều cao chứ không theo tuổi: cho trẻ ngồi tựa lưng rồi kiểm ba chỗ — bàn chân đặt phẳng trên sàn, đầu gối gập vuông góc, khuỷu tay gập vuông góc khi tay đặt lên bàn. Chân lơ lửng thì kê một bục, đây là thứ đổi rõ nhất mà tốn ít nhất.

Hai nguồn sáng chứ không một, và đèn bàn đặt phía đối diện tay viết. Về an toàn thì việc số một là neo kệ và tủ cao vào tường; kế đó là gom dây, che ổ cắm thấp, không kê bàn sát cửa sổ tầng cao, và buộc gọn dây rèm lên cao.