Rèm và mành: chọn theo việc cần che, không theo mẫu đẹp

Rèm là thứ người ta hay chọn theo màu và mẫu, rồi treo xong mới phát hiện nó không làm được việc mình cần. Bài này đi ngược lại: xác định việc trước, rồi mới chọn loại.

Bốn việc khác nhau, đừng gộp

Một tấm rèm có thể phục vụ bốn mục đích, và không loại nào giỏi cả bốn:

Che nhìn từ ngoài vào — nhà mặt phố, nhà đối diện chung cư, cửa sổ sát lối đi chung.

Chắn nắng và giảm nóng — hướng có nắng gắt buổi chiều.

Làm tối để ngủ — phòng ngủ, phòng của người làm ca đêm, phòng trẻ nhỏ ngủ ngày.

Trang trí — làm mềm không gian, che khung cửa xấu.

Viết ra bạn cần cái nào trước, xếp thứ tự. Phần lớn trường hợp chọn sai là vì gộp cả bốn rồi mong một tấm rèm lo hết.

Che nhìn: chuyện ban ngày khác ban đêm

Đây là chỗ hay bị nhầm nhất, và cái nhầm thì khá riêng tư.

Rèm voan hay rèm mỏng che được ban ngày, nhưng ban đêm thì ngược lại. Ban ngày ngoài sáng trong tối nên người ngoài không nhìn vào được; buổi tối bật đèn thì trong sáng ngoài tối, và bóng người in lên rèm rõ hơn nhiều người tưởng.

Cách xử: dùng hai lớp — lớp mỏng cho ban ngày để vẫn lấy sáng, lớp dày kéo vào buổi tối. Hoặc dùng rèm cầu vồng, mành lá dọc, loại điều chỉnh được độ mở.

Với cửa sổ nhà tắm và cửa sổ phòng ngủ tầng thấp, thêm một lựa chọn: phim dán kính mờ — che cố định, không phải kéo mỗi ngày, và vẫn lấy sáng.

Mẹo kiểm nhanh: tối đến bật đèn trong phòng rồi ra ngoài đứng nhìn vào. Nhìn một lần là biết rèm mình đủ hay chưa, khỏi đoán.

Chắn nắng: chắn ở đâu mới quan trọng

Điều nhiều người không biết: chắn nắng ở phía ngoài kính hiệu quả hơn hẳn chắn ở phía trong.

Lý do đơn giản. Nắng xuyên qua kính rồi mới gặp rèm thì nhiệt đã vào trong phòng; rèm chỉ chặn ánh sáng, còn nhiệt thì đã ở đây và toả ra. Chắn từ ngoài — mái hiên, lam chắn, mành ngoài, cây — thì nhiệt bị chặn trước khi qua kính.

Không phải nhà nào cũng lắp được đồ bên ngoài. Khi buộc phải chắn bên trong thì chọn loại có mặt sáng màu hoặc tráng phản quang quay ra ngoài — nó phản bớt nhiệt ngược ra thay vì hấp thụ.

Và nhớ một chuyện thực tế: kính có dán phim cách nhiệt hoặc kính hộp thì chắn bên trong cũng đỡ hơn. Nếu đang tính chi tiền lớn cho chống nóng, xử lý phần kính và phần che ngoài trước, rèm sau.

Làm tối phòng ngủ

Muốn phòng thật tối thì tấm vải tối màu là chưa đủ. Ánh sáng lọt qua khe, không phải qua vải.

Ba chỗ lọt sáng theo thứ tự nhiều nhất: hai mép bên, phía trên thanh treo, và khe giữa hai cánh rèm.

Cách khắc phục: treo thanh rộng hơn khung cửa khá nhiều ở mỗi bên, treo cao hơn khung, cho hai cánh chồng mép nhau ở giữa, và nếu cần thì thêm hộp che phía trên thanh.

Với người ngủ ngày, chỉ riêng việc xử lý ba khe này đã đổi hẳn chất lượng giấc ngủ — hơn là đi đổi sang tấm vải dày hơn.

Dây rèm: chỗ nguy hiểm thật, không phải chuyện nhỏ

Phần này cần nói rõ vì hậu quả nặng.

Dây kéo rèm và dây mành buông thõng là rủi ro thắt cổ với trẻ nhỏ. Đây không phải lo xa — đã có nhiều trường hợp trên thế giới, và vì thế nhiều nước đã ra quy định về dây rèm trong nhà có trẻ em.

Việc cần làm, ngay hôm nay nếu nhà có trẻ:

• Buộc gọn dây lên cao, ngoài tầm với — có sẵn móc và kẹp bán rời rất rẻ.
• Không kê cũi, giường, ghế, bàn học sát cửa sổ có dây rèm — trẻ trèo lên là với tới.
• Khi thay mới thì chọn loại không dây: mành cuốn kiểu lò xo, rèm điều khiển bằng thanh xoay, hoặc loại chạy điện.

Nhà không có trẻ thì vẫn nên gọn dây — vật nuôi cũng mắc vào được, và dây thõng ngang lối đi là thứ dễ vướng.

Mấy loại thường gặp và chúng hợp việc gì

Không cần thuộc hết, chỉ cần biết loại nào mạnh ở đâu:

Rèm vải hai lớp — linh hoạt nhất, làm được cả bốn việc ở mức khá. Nhược: chiếm chỗ hai bên khi kéo mở, và hút bụi.

Rèm cuốn — gọn, hợp cửa sổ nhỏ và nhà tắm. Che kín tốt, nhưng khi kéo lên thì cuộn tròn nằm trên cao, không có lựa chọn nửa vời như rèm vải.

Rèm cầu vồng — hai lớp sọc trượt lên nhau, chỉnh được từ trong suốt tới gần kín. Hợp chỗ cần đổi độ sáng trong ngày, ví dụ phòng khách hướng tây.

Mành lá dọc — hợp cửa kính lớn và cửa lùa vì kéo sang ngang. Hay thấy ở văn phòng vì lý do đó.

Mành nhôm, mành gỗ — chỉnh hướng lá để lấy sáng mà vẫn che nhìn, rất hợp cửa sổ nhìn ra chỗ đông người. Lau hơi mất công.

Rèm sáo tổ ong — có lớp không khí bên trong nên cách nhiệt tốt hơn các loại còn lại, đáng cân nhắc ở phòng nóng.

Lưu ý cho nhà bếp: đừng treo rèm vải rủ xuống gần bếp nấu. Gió lùa thổi vải vào ngọn lửa là chuyện đã xảy ra. Ở đó dùng rèm ngắn hoặc mành là an toàn hơn.

Ngăn chia bằng rèm: được tới đâu

Rèm còn được dùng thay vách ngăn — ngăn góc ngủ với phòng khách, ngăn chỗ làm việc, che khu để đồ.

Cái nó làm được: chia thị giác, tạo cảm giác có ranh giới, và tháo ra được khi cần rộng. Rẻ hơn xây và không đụng tới kết cấu, nên hợp nhà thuê.

Cái nó không làm được: cách âm. Đây là chỗ kỳ vọng hay bị hụt. Vải dày làm giảm tiếng vọng trong phòng, nhưng không chặn được tiếng nói chuyện đi qua — âm thanh lọt qua mọi khe hở, mà rèm thì hở cả trên lẫn dưới.

Muốn giảm tiếng thật thì phải có khối lượng và phải kín — tức là vách. Còn nếu chỉ cần "không nhìn thấy nhau" thì rèm là giải pháp rẻ và tốt.

Về treo: rèm ngăn phòng thì dùng ray trần chắc hơn thanh gác tường, và ray phải bắt vào kết cấu chịu lực chứ không bắt vào trần giả.

Đo và treo: mấy con số nên biết

Đo chiều rộng thanh, không đo chiều rộng kính. Thanh nên dài hơn khung cửa mỗi bên một khoảng để lúc kéo mở, rèm nằm gọn ngoài kính, không che mất sáng.

Treo cao hơn khung cửa thì trần trông cao hơn — đây là mẹo thật, không phải chuyện thẩm mỹ mơ hồ.

Vải phải rộng hơn thanh mới có nếp. Vải bằng đúng chiều dài thanh thì kéo ra là căng phẳng, trông như tấm bạt.

Chiều dài: chạm sàn, cách sàn một chút, hay đến bậu cửa — cả ba đều dùng được. Nhưng rèm chạm sàn ở nhà có vật nuôi và nhà hay quét thì mau bẩn gấu.

Và bắt thanh vào chỗ chắc. Rèm dày nặng hơn ta tưởng; bắt vào tấm thạch cao mà không có nở chuyên dụng thì vài tháng là bung ra kéo theo cả mảng.

Giặt và bảo dưỡng

Rèm là bẫy bụi lớn nhất trong phòng mà ít ai để ý, nhất là với người có cơ địa dị ứng.

Hút bụi mặt rèm định kỳ bằng đầu hút chổi mềm — nhanh hơn tháo giặt nhiều.

Đọc nhãn trước khi giặt. Nhiều loại có lớp phủ cản sáng hoặc lớp tráng, giặt máy nóng là hỏng lớp đó.

Mành nhôm, mành gỗ thì lau bằng khăn ẩm rồi lau khô, đừng ngâm.

Tóm lại

Xác định việc trước: che nhìn, chắn nắng, làm tối, hay trang trí — không loại rèm nào giỏi cả bốn. Rèm mỏng che được ban ngày nhưng ban đêm bật đèn thì ngược lại, nên tối đến ra ngoài nhìn vào một lần là biết.

Chắn nắng ở ngoài kính hiệu quả hơn hẳn chắn bên trong. Muốn phòng tối thì xử lý ba khe — hai mép, phía trên, và giữa hai cánh. Và nhà có trẻ nhỏ thì buộc gọn dây rèm lên cao ngay, đừng kê giường ghế sát cửa sổ có dây.