Ghế ngồi làm việc và ngồi học: chọn thế nào khi không định mua ghế đắt

Người ta bàn nhiều về bàn, về hướng ngồi, về đèn. Cái ghế thì thường là thứ có sẵn trong nhà — một cái ghế ăn, một cái ghế nhựa, cái ghế cũ từ phòng khác.

Nhưng ghế mới là thứ quyết định bạn ngồi được bao lâu trước khi phải đứng dậy. Bài này nói cách chọn và cách chỉnh, kể cả khi không định mua ghế đắt.

Ba con số quyết định gần hết

Không cần biết gì về công thái học, chỉ cần đo ba thứ.

Chiều cao mặt ngồi. Ngồi xuống, hai bàn chân đặt phẳng trên sàn, đùi gần như song song mặt đất, đầu gối khoảng vuông góc. Ghế cao quá thì chân lơ lửng; thấp quá thì đầu gối vểnh lên và lưng dồn về sau.

Độ sâu mặt ngồi. Ngồi tựa hẳn lưng vào lưng ghế, phải còn khoảng hai ba đốt ngón tay giữa mép ghế và khoeo chân. Ghế sâu quá thì bạn phải ngồi trườn ra, và lưng mất chỗ tựa.

Chênh lệch ghế và bàn. Khi ngồi đúng, khuỷu tay nên ngang tầm mặt bàn, cẳng tay gần như song song mặt bàn. Đây là con số quyết định vai và cổ.

Ba con số này quan trọng hơn thương hiệu và hơn giá tiền. Một cái ghế thường đặt đúng cao độ tốt hơn một cái ghế đắt kê sai.

Khi ghế và bàn không khớp: chỉnh cái nào

Đây là tình huống của hầu hết nhà, vì bàn thường có sẵn.

Nguyên tắc: chỉnh ghế theo bàn trước, rồi xử phần chân sau.

Ghế thấp hơn mức cần. Kê thêm đệm ngồi chắc — đệm mút mềm lún xuống thì vô ích. Một tấm gỗ mỏng dưới đệm giữ được độ cao ổn định.

Ghế cao, chân không chạm sàn. Kê một bục dưới chân: một cuốn sách dày, một hộp chắc, một tấm gỗ. Chân lơ lửng là nguyên nhân hay gặp nhất của mỏi đùi và tê chân.

Bàn quá cao, không chỉnh ghế đủ. Đây là ca khó nhất; nếu bàn cắt chân được thì cắt bàn rẻ hơn và đúng hơn là chịu đựng.

Ghế sâu quá. Kê một gối cứng vừa phải sau lưng để đẩy người ra trước — vừa giảm độ sâu vừa đỡ được thắt lưng.

Chọn ghế khi ngân sách hạn chế

Thứ tự đáng chi, từ đáng nhất trở xuống.

Chỉnh được độ cao. Đây là tính năng đáng tiền nhất, vì nó cho phép khớp với bàn bạn đang có.

Mặt ngồi chắc, không quá mềm. Ghế êm lúc ngồi thử thường là ghế mỏi sau một tiếng — người bị lún xuống và cột sống mất chỗ đỡ.

Có tựa lưng tới ngang thắt lưng. Không cần tựa cao tới vai nếu ngân sách hẹp; phần thắt lưng là phần quan trọng hơn.

Chân ghế vững. Ghế lung lay làm người ta ngồi gồng mà không biết.

Mấy thứ không cần thiết với ngân sách hẹp: tựa đầu, tay vịn quá nhiều chức năng, lưới cao cấp. Chúng dễ chịu, nhưng đứng sau bốn thứ trên.

Và ghế cũ mua lại thường là lựa chọn tốt — ghế văn phòng cũ còn chắc thường hơn hẳn ghế mới rẻ tiền, miễn là kiểm xem cần chỉnh độ cao còn ăn không.

Ngồi bao lâu thì phải đứng dậy

Phần này quan trọng hơn cả cái ghế.

Không có cái ghế nào tốt tới mức ngồi bốn tiếng liền mà không mỏi. Thứ cơ thể cần là đổi tư thế, và ghế tốt chỉ kéo dài được khoảng thời gian giữa hai lần đổi.

Cách nhiều người dùng: đứng dậy mỗi khi hết một việc — hết một cuộc gọi, hết một trang, hết một phần bài. Gắn vào việc thì dễ nhớ hơn gắn vào đồng hồ.

Với trẻ nhỏ thì khoảng ngồi ngắn hơn người lớn nhiều, và đó là chuyện bình thường chứ không phải trẻ thiếu tập trung.

Và nếu bạn đau lưng, tê tay, mỏi cổ kéo dài thì đó là chuyện sức khoẻ — đổi ghế có thể giúp, nhưng đau kéo dài thì nên đi khám chứ đừng chỉ mua ghế mới.

Mấy chỗ hay bỏ qua

Nhỏ mà ảnh hưởng thật.

Chỗ để chân dưới gầm bàn. Ngăn kéo, thùng đồ, dây điện chiếm chỗ làm bạn ngồi lệch cả buổi mà không nhận ra.

Ghế đặt trên sàn trơn hoặc trên thảm dày. Bánh xe không lăn được trên thảm dày, còn trên gạch trơn thì trôi — cả hai đều làm người ngồi phải gồng.

Mặt bàn quá bóng dội sáng. Không liên quan tới ghế nhưng làm mỏi mắt và khiến người ta cúi gần hơn.

Ngồi cùng một ghế cho mọi việc. Đọc, viết, họp, ăn — nếu nhà có hai loại ghế thì đổi qua lại cũng là một cách đổi tư thế.

Và với nhà có một chỗ ngồi mà nhiều người dùng chung, ghế chỉnh được độ cao đáng tiền gấp đôi — mỗi người một chiều cao khác nhau.

Ngồi bệt, ngồi sàn, ngồi ghế thấp

Không phải nhà nào cũng ngồi ghế, và nhiều người làm việc dưới sàn vì đó là nếp quen hoặc vì nhà chật.

Mấy điều đáng biết nếu bạn ngồi sàn nhiều: nên có thứ nâng mông cao hơn gối một chút — một cái đệm dày, một chiếc gối gấp đôi. Ngồi bệt phẳng làm xương chậu ngả ra sau và lưng tự cong theo.

Đổi kiểu ngồi thường xuyên — xếp bằng, duỗi một chân, quỳ ngồi. Ngồi sàn một kiểu quá lâu thì tê chân nhanh hơn ngồi ghế.

Bàn phải thấp theo. Ngồi sàn mà dùng bàn cao là tư thế mỏi vai nhất; bàn thấp chuyên cho ngồi sàn rẻ và giải quyết dứt điểm.

Và với người lớn tuổi, ngồi sàn còn thêm một chuyện: đứng lên từ sàn khó hơn đứng lên từ ghế. Nếu nhà có người cao tuổi hay ngồi sàn thì nên có một điểm tựa chắc gần đó để vịn.

Ba điều gọn lại

Một, ba con số quyết định gần hết: cao độ mặt ngồi, độ sâu mặt ngồi, và chênh lệch giữa ghế với bàn — quan trọng hơn thương hiệu và giá.

Hai, chỉnh ghế theo bàn trước rồi xử phần chân; chân lơ lửng thì kê bục, ghế sâu quá thì kê gối cứng sau lưng.

Ba, không ghế nào tốt tới mức ngồi bốn tiếng không mỏi — thứ cơ thể cần là đổi tư thế, và đau kéo dài thì nên đi khám chứ đừng chỉ mua ghế mới.