Kê lại đồ đạc theo mùa: cùng một phòng, hai cách bày

Cùng một căn phòng, mùa nóng và mùa lạnh muốn hai cách bày khác nhau. Chỗ ngồi mát nhất tháng sáu là chỗ khó chịu nhất tháng chạp; cái ghế kê cạnh cửa sổ đón gió mùa hè thì mùa mưa lại hứng tạt.

Phần lớn nhà bày một lần rồi để nguyên cả năm, nên có nửa năm sống với một bố trí vốn chỉ hợp nửa kia. Mà việc chỉnh lại thì thường chỉ mất một buổi và không tốn đồng nào.

Ba thứ đổi theo mùa, và chúng kéo theo bố trí

Hướng nắng. Mặt trời lên cao hơn hoặc thấp hơn theo mùa, nên vệt nắng trong phòng dịch chỗ và dài ngắn khác nhau. Cái bàn mùa hè không bị nắng chiếu thì mùa đông có thể nằm giữa vệt nắng chiều.

Hướng gió. Gió mùa đổi hướng theo mùa — cửa sổ đón gió mát nửa năm này có thể là cửa hứng gió lạnh hoặc mưa tạt nửa năm kia.

Cách mình dùng phòng. Mùa nóng người ta ra gần cửa, ngồi chỗ thoáng, ăn muộn hơn. Mùa lạnh thì dồn vào trong, ngồi gần nhau hơn.

Mùa nóng: đẩy ra mép, mở đường cho gió

Bố trí mùa nóng có một nguyên tắc: đừng chắn đường gió. Một cái tủ cao hay một tấm bình phong đặt giữa hai cửa đối nhau là đủ để cắt luồng gió xuyên phòng.

Mấy việc thường làm: kéo ghế ngồi ra gần cửa hoặc gần cửa sổ; dời chỗ ngủ khỏi mảng tường hứng nắng chiều — mảng tường ấy nóng tới tận đêm; và bỏ bớt thảm, nệm dày, rèm nhung ra khỏi phòng.

Thêm một thứ nhỏ: quạt đặt ở đâu quan trọng hơn quạt loại gì. Quạt thổi ra phía cửa sổ vào buổi tối, khi ngoài trời đã dịu, đẩy khí nóng trong phòng ra nhanh hơn là quạt thổi vào người.

Mùa lạnh và mùa mưa: co vào, chắn bớt

Ngược lại, bố trí mùa lạnh là co cụm: kéo ghế và bàn vào phía trong, tránh mảng tường ngoài và tránh luồng gió lùa qua khe cửa.

Thảm và rèm dày lúc này có việc thật chứ không chỉ để đẹp — chúng chặn hơi lạnh từ sàn và từ kính. Đây cũng là lúc chuyển chỗ ngồi sang phía đón nắng thay vì tránh nắng.

Với vùng có mùa mưa nặng, thêm một việc: dời đồ sợ ẩm ra xa tường ngoài và xa sàn — kê lên kệ thấp, để cách tường một khe.

Cái đáng đổi và cái không đáng

Không phải thứ gì cũng nên dời. Phần đáng đổi là thứ nhẹ và ảnh hưởng tới cảm giác hằng ngày: ghế ngồi, bàn làm việc, chỗ đặt quạt, rèm, thảm, cây.

Phần không đáng: tủ lớn, kệ đã bắt vào tường, đồ nặng phải hai người khiêng. Công sức bỏ ra không đổi lại được bao nhiêu, mà mỗi lần khiêng là một lần xước sàn và va góc tường.

Giường thì tuỳ: nếu chỉ xoay đầu giường hoặc dịch ra khỏi mảng tường nóng thì đáng; nếu phải tháo ra lắp lại thì thôi.

Đổi công năng cả phòng theo mùa

Nhà nhiều phòng thì còn một mức nữa: không chỉ dời đồ trong một phòng mà đổi hẳn phòng nào dùng vào việc gì.

Ca hay gặp là phòng hướng tây — mùa nóng gần như không ở được vào buổi chiều, mùa lạnh lại là phòng dễ chịu nhất nhà. Nhiều nhà dùng nó làm chỗ ngủ quanh năm rồi chịu đựng nửa năm, trong khi chỉ cần đổi với một phòng khác theo mùa là xong.

Không phải nhà nào cũng làm được, vì nó phụ thuộc vào việc hai phòng có tương đương nhau về diện tích và đồ đạc không. Nhưng đáng nhìn qua một lần — nhất là nhà có phòng ít dùng, hoặc nhà mà con cái đã đi xa nên còn phòng trống.

Cây trong nhà cũng nên dời

Cây là thứ chịu tác động của mùa rõ nhất mà lại hay bị để yên một chỗ suốt năm. Chỗ đủ sáng vào mùa mưa nhiều mây có thể thành chỗ nắng gắt vào mùa khô, và ngược lại.

Dấu hiệu cây đang ở sai chỗ theo mùa cũng dễ thấy: lá vàng ở phía hướng ra cửa sổ là nắng quá, còn thân vươn dài nghiêng hẳn về một phía là thiếu sáng. Thấy một trong hai thì dời đi vài bước, không cần đổi cây.

Làm một lần, ghi lại cho năm sau

Đây là phần khiến việc này đáng làm hơn hẳn. Lần đầu mất một buổi để thử; những lần sau chỉ mất nửa tiếng nếu có ghi lại.

Ghi ba dòng: bố trí mùa nóng đặt gì ở đâu, bố trí mùa lạnh đặt gì ở đâu, và thứ nào không nên dời vì đã thử rồi thấy tệ hơn. Chụp thêm một tấm ảnh mỗi kiểu.

Dòng thứ ba quan trọng nhất, vì trí nhớ hay bỏ qua những lần thử hỏng — và không ghi thì vài năm sau lại thử lại đúng cái đã hỏng.

Gắn vào một mốc có sẵn

Đừng đợi tới lúc thấy khó chịu mới đổi, vì lúc đó đã chịu đựng cả tháng rồi. Gắn việc này vào một mốc mình vốn đã làm gì đó trong nhà — đợt dọn đầu mùa, lần giặt chăn màn theo mùa, hoặc lần đổi rèm.

Gộp chung thì nó không thành một việc mới phải nhớ, mà chỉ là thêm hai mươi phút vào một việc đã có.

Khi phòng quá nhỏ để đổi gì

Phòng chỉ vừa một giường một bàn thì gần như không dời được gì. Nhưng vẫn còn ba thứ đổi được mà không cần khiêng: hướng nằm trên giường — đổi đầu và chân; chỗ đặt quạt; và rèm — đổi giữa lớp mỏng và lớp dày.

Ba thứ ấy nghe nhỏ nhưng đúng vào ba thứ quyết định giấc ngủ: luồng gió, hơi nóng từ tường, và ánh sáng sớm.

Ba điều gọn lại

Một. Cùng một phòng, hướng nắng và hướng gió đổi theo mùa — bày một lần rồi để nguyên cả năm nghĩa là có nửa năm sống với bố trí không hợp.

Hai. Chỉ dời thứ nhẹ mà ảnh hưởng tới cảm giác hằng ngày. Tủ lớn và đồ bắt vào tường thì để yên — công bỏ ra không đổi lại được bao nhiêu.

Ba. Ghi lại cả thứ không nên dời vì đã thử thấy tệ hơn. Không ghi thì vài năm sau lại thử lại đúng cái đã hỏng.